T-Nederland

Dlearbuch schreef: 30 mei 2026, 19:31 Voor perspectief: ik heb een type 3 gehad op basis van informed consent, de zwaarste vorm van voorhoofdsfeminisatie waarbij het voorhoofdsbot wordt geopend, verplaatst en opnieuw wordt vastgezet. Die operatie duurde zeven uur en wordt wereldwijd maar door ongeveer dertig craniofaciale chirurgen regelmatig specifiek voor FFS uitgevoerd. Medisch gezien is dat een procedure van een totaal andere orde dan HRT.

Als een complexe type 3 via zelfbeschikking kan, maar een standaard HRT‑recept via de huisarts ineens als “vreemd” wordt gezien, dan ligt het probleem niet bij de huisarts maar bij een zorgmodel dat al dertig jaar blijft hangen in die ouderwetse poortwachterij.

Ik weet niet of ik die vergelijking helemaal zuiver vind. Je FFS werd uitgevoerd door een zeer gespecialiseerd plastisch chirurg, een expert op het gebied van die operatie die hij/zij al talloze malen heeft uitgevoerd. De huisarts is (of vindt zichzelf) nu juist geen expert.

Lise schreef: 31 mei 2026, 19:34 k weet niet of ik die vergelijking helemaal zuiver vind. Je FFS werd uitgevoerd door een zeer gespecialiseerd plastisch chirurg, een expert op het gebied van die operatie die hij/zij al talloze malen heeft uitgevoerd. De huisarts is (of vindt zichzelf) nu juist geen expert.

Ik denk dat je vergelijking niet helemaal klopt. Een huisarts schrijft namelijk zonder problemen hormoontherapie voor aan cis vrouwen in de overgang. Het is precies dezelfde medicatie, dezelfde controles en dezelfde basiskennis endocrinologie. Niemand zegt dan dat een huisarts “geen expert” is of dat het eigenlijk door een specialist zou moeten. Daarom voelt het zo vreemd dat dat argument bij trans HRT ineens wél wordt gebruikt. Dan gaat het niet meer om expertise, maar om hoe de zorg naar trans mensen kijkt. Als een huisarts veilig HRT kan voorschrijven aan menopauzale vrouwen, dan is het niet logisch om te doen alsof trans HRT buiten hun competentie valt.

Ik haal FFS erbij omdat dat in de praktijk een nóg zwaardere vorm van gatekeeping kent dan HRT. Zeker bij een type 3: zonder officiële diagnose wordt die ingreep wereldwijd bijna nergens gedaan. Craniofaciale chirurgen voeren zo’n operatie simpelweg niet uit zonder diagnose. Er zijn wereldwijd letterlijk maar twee chirurgen die het in uitzonderlijke gevallen via informed consent zouden overwegen en dat zijn uitzonderingen, geen echte toegangsroutes.

En juist daarom is het zo ironisch dat HRT in Nederland zo’n enorme drempel heeft. HRT is medisch gezien helemaal niet ingewikkeld en je hebt er niet eens een diagnose voor nodig; iedere huisarts of psychiater mag het gewoon voorschrijven. Toch moeten mensen zes jaar of langer wachten voordat ze überhaupt mogen starten. Dat is precies de absurditeit: het recept zelf vereist geen diagnose, maar het systeem eromheen dwingt mensen wel tot jarenlange wachttijden. Ik ben zeer pro zelfbeschikking en ik vind het genderteam een achterhaald en veel te bemoeizuchtig model; ze bemoeien zich met echt alles, tot aan laserontharing toe. Gezien mijn eerdere posts op dit forum en mijn voorgeschiedenis met het genderteam is het logisch dat ik dat zo zie.

Het Dutch Protocol hoort wat mij betreft niet meer thuis in de zorg van nu. Het is een systeem dat vooral wachttijden produceert zonder medische noodzaak. Het past eerder in Museum Boijmans omdat het daar precies kan laten zien wat het in werkelijkheid is: een zorgmodel uit een andere tijd, gebouwd op aannames en structuren die inmiddels volledig achterhaald zijn (Boijmans heeft vaker dit soort bureaucratische systemen tentoongesteld). In die context zou het Dutch Protocol passen als een historisch voorbeeld van hoe zorg kon vastlopen in bureaucratie en controle.

Ik ben niet met je oneens dat het raar is dat een huisarts zichzelf plotseling onbekwaam acht als het om trans mensen gaat. Dat geldt overigens niet alleen over HRT, ik krijg opeens bij alles doorverwijzingen naar specialisten van mijn (overigens hele aardige) huisarts, want wie weet is het voor trans mensen allemaal anders.

Mijn punt was meer (maar die heb ik eigenlijk al gemaakt) dat ik de vergelijking met FFS niet sterk vind. Plastische chirurgie in het algemeen heeft een lange historie van 'informed consent' ingrepen met specialistische artsen die de risico's, in tegenstelling tot huisartsen, wel denken te kunnen overzien en uitleggen. In tegenstelling tot normale zorg is plastische zorg bovendien vaak op kosten van de patiënt zelf, en niet op kosten van de samenleving.
Ook je type 3 verhaal volg ik niet zo: ik heb flink aan mijn gezicht laten sleutelen in het buitenland, inclusief een type 3, door een craniofaciaal chirurg zonder dat daar een indicatie, toestemming of een verwijzing van een genderteam aan te pas kwam. Op eigen kosten uiteraard, dat wel. Voor ik deze ingreep onderging, heb ik vijf intake-gesprekken gehad met andere buitenlandse chirurgen: al die chirurgen stelden type 3 voor en geen van hen vroeg om een indicatie. Of we hebben het over wat anders en ik begrijp je verkeerd, of je hebt echt een verkeerd beeld van gatekeeping rond FFS in het algemeen, en type 3 voorhoofdcorrectie in het bijzonder. Maar maakt het uit? De thread gaat daar helemaal niet over.

Je gaat natuurlijk ook kort door de bocht met je vergelijking met menopauzale vrouwen: dat is toch écht wat anders dan voorschrijven aan jonge mensen die vruchtbaar zijn, door de HRT zichtbaar van uiterlijk zullen veranderen en daar sociaal mee moeten kunnen dealen, terwijl er wat dat betreft voor menopauzale vrouwen niets verandert. Als arts moet je die inschatting kunnen maken, ook psycho-sociaal, en veel huisartsen durven dat niet als ze maximaal 10 minuten voor een consult hebben om je te leren kennen en de wachtkamer bomvol zit met andere patiënten. En inderdaad, zoals je zelf al zegt, als zo'n arts dan een genderteam belt voor advies, dan zeggen die: Niet doen! Dan kan ik me goed voorstellen dat je als huisarts beleefd weigert.